Preek van de week

overweging zondag 12 november 2017: wijsheid

De afgelopen zaterdagen hebben we op de televisie kunnen zien hoe het beste brein van Nederland gezocht werd. In viertallen kregen ze allemaal dezelfde soort vragen en opdrachten toegespeeld. Het ging van herkenning van dingen die veranderd zijn, ontwerpen die samengevoegd werden, routes die gelopen of gereden werden. Kortom, via allerlei vragen en opdrachten werd het brein op de proef gesteld. En het gaat hier om meer dan een I.Q.-test, een intelligentie-test. Want het gaan niet alleen om bepaalde feiten en zekerheden. Het gaat ook sociale intelligentie, emotionele intelligentie. Op allerlei vlak werd gewerkt.

Maar dan hebben we het nog niet over de diepste laag van ons brein. Dat kwam er in de quiz niet echt uit. Dan spreken we over wijsheid. Dan gaat het om inzicht en combinatie, inlevingsgevoel, empathie. Maar ook over kennis van zaken en ervaring. Alles bij elkaar opgeteld is wijsheid eerder een vorm van leven, een vorm van reageren op je omgeving.

Daarmee verlaten we het beste brein van Nederland, en komen we aan in het verhaal van vandaag, waar het gaat over meisjes die klaar staan om de bruidegom te begroeten. De helft van de meisjes heeft genoeg olie om de wake te volbrengen, de andere helft komt tekort en moet olie gaan bijhalen. En dan zijn ze te laat; de bruidegom kent ze niet meer. Een wat vreemd verhaal over wijsheid. Wij zouden eerder zeggen dat het de eerste groep meisjes aan empathie ontbreekt. Waarom delen ze niet wat ze hebben?

Een heel gemakkelijk antwoord is dan dat ze dan allemaal zonder olie komen te zitten. Dan is er helemaal niemand om de bruidegom op te wachten. Dat is een manier van denken die bij het beste brein past. Die rekent meteen uit met hoeveel olie een bepaald tijdstip bereikt kan worden. Meten is weten, zoals we dan zeggen.

Hier wordt iets anders bedoeld. In het verhaal gaat het om olie, geloof. Als we veel olie hebben, hebben we een stevig gefundeerd geloof. Met weinig olie schiet het geloof te kort. En als je daarvan gaat delen, hebben we allemaal een ongefundeerd geloof.

De bruidegom, Jezus, komt op een uur dat wij niet kennen. Dat is een mooi vaag zinnetje. Ik bedoel daarmee dat, en we zagen het al eerder, dat Liefde staat voor wat Jezus is. God is liefde zegt Johannes, en liefde is God, zegt Augustinus. En dan horen we in het verhaal van de tien meisjes dat het gaat om volledige liefde, overgave. In geloof geven we ons geheel, onvoorwaardelijk, over aan God. In zijn en onze liefde komen we tot elkaar. Wordt ons geloof gesterkt.

Wanneer we dan naar die zogenaamd ‘dwaze’ meisjes kijken, zien we mensen die zwak staan in geloof; de liefde niet kennen. Bewust of onbewust. En dan werkt het niet Liefde is altijd volledig, onvoorwaardelijk. Die liefde komt op een uur dat wij niet kennen. Soms even, ooit een ogenblik, en toch … Maar als die liefde dan komt, groeit en zich ontwikkeld, dan moeten we er wel zijn, in geloof en liefde. Anders gaat het aan ons voorbij. Dan gaat het niet om een klein beetje olie meer minder. Dan gaat het alleen maar over volle flessen olie.

Ons geloof is gefundeerd. En er komen steeds fundaties bij. Als we iemand verliezen in de dood, als we tegenslag hebben in ons werk, als onze relaties op de klippen lopen, noem maar op. Dan zijn onze flessen soms ver leeg. Dan kan er geen liefde meer zijn, die is te groot. We zullen moeten bijtanken om weer volle flessen te hebben. Maar dan zijn we de volgende keer wel op tijd, als de liefde zich aandient. Als de buurvrouw op de koffie komt, als de schoonzoon het hek komt repareren, als kleindochter boodschappen doet.

In die kleine dingen zien we hoeveel olie er in onze fles zit. Hopelijk is de fles vol en houdt hij het uit tot de bruidegom, de  liefde, komt. Houd het in de gaten, want een fles olie is eerder leeg dan we denken.

En dan stellen we ons de vraag: hebben wij vandaag, nu, genoeg olie om de liefde te zien in de ander?

pastor Fons Boom o.praem.